Kiedy mowa o zdrowotnych właściwościach oliwy z oliwek, uwaga najczęściej kieruje się na polifenole i kwas oleinowy. Tymczasem w oliwie extra virgin kryje się jeszcze jeden fascynujący składnik, który dopiero od niedawna przyciąga uwagę naukowców — skwalen.
Czym jest skwalen?
Skwalen to naturalny węglowodór z grupy terpenów, obecny w wielu organizmach żywych. Jego nazwa pochodzi od rekina (łac. Squalus), z którego wątroby został po raz pierwszy wyizolowany w 1906 roku przez japońskiego chemika Mitsumaru Tsujimoto. Jednak nie trzeba sięgać po olej z rekina — oliwa z oliwek extra virgin jest jednym z najbogatszych roślinnych źródeł skwalenu, zawierając od 200 do nawet 700 mg na 100 g produktu.
Dla porównania, inne oleje roślinne zawierają zaledwie ułamek tej ilości. Olej słonecznikowy to około 10 mg na 100 g, a olej rzepakowy jeszcze mniej. To sprawia, że oliwa extra virgin jest absolutnym liderem wśród roślinnych źródeł tego związku.
Skwalen a ochrona komórek
Jedną z najlepiej udokumentowanych właściwości skwalenu jest jego działanie antyoksydacyjne. Jako naturalny antyoksydant, skwalen neutralizuje wolne rodniki tlenowe, które uszkadzają DNA, białka i lipidy komórkowe. Badania opublikowane w European Journal of Lipid Science and Technology wykazały, że skwalen z oliwy skutecznie chroni błony komórkowe przed peroksydacją lipidów — procesem, który przyspiesza starzenie się komórek.
Co więcej, skwalen działa synergistycznie z innymi antyoksydantami obecnymi w oliwie — witaminą E (alfa-tokoferolem) i polifenolami. Razem tworzą wielopoziomowy system ochronny, który jest skuteczniejszy niż działanie każdego z tych związków osobno.
Wpływ na skórę
Skwalen jest naturalnym składnikiem ludzkiego sebum — tłuszczu wytwarzanego przez gruczoły łojowe skóry. Odpowiada za nawilżenie, elastyczność i ochronę naskórka. Z wiekiem produkcja skwalenu w skórze spada, co przyczynia się do suchości i powstawania zmarszczek.
Badania dermatologiczne sugerują, że regularne spożywanie oliwy extra virgin może wspierać naturalną barierę ochronną skóry od wewnątrz. Skwalen dostarczany z dietą jest wchłaniany w jelicie cienkim i transportowany do tkanek, w tym do skóry, gdzie pełni funkcję ochronną i nawilżającą.
Potencjał w badaniach onkologicznych
Jednym z najbardziej obiecujących kierunków badań nad skwalenem jest jego potencjalny wpływ na procesy nowotworowe. Badania in vitro i na modelach zwierzęcych, publikowane między innymi w Journal of Medicinal Chemistry, wykazały, że skwalen może hamować proliferację niektórych linii komórek nowotworowych.
Naukowcy z University of Athens zaobserwowali, że populacje śródziemnomorskie, spożywające duże ilości oliwy z oliwek, wykazują niższe wskaźniki zachorowań na niektóre typy nowotworów. Choć korelacja nie oznacza przyczynowości, skwalen jest jednym z kandydatów na składnik odpowiedzialny za ten ochronny efekt, obok oleokantalu i hydroksytyrozolu.
Skwalen a układ sercowo-naczyniowy
Badania metaboliczne wskazują, że skwalen wpływa na metabolizm cholesterolu. Jako prekursor w szlaku biosyntezy cholesterolu, skwalen odgrywa rolę w regulacji poziomu lipidów we krwi. Paradoksalnie, mimo że jest prekursorem cholesterolu, jego spożycie w ramach diety śródziemnomorskiej koreluje z korzystnym profilem lipidowym — wyższym poziomem HDL i niższym LDL.
Naukowcy tłumaczą to złożonymi interakcjami skwalenu z innymi składnikami oliwy oraz z mikrobiotą jelitową, która metabolizuje skwalen w sposób odmienny od syntetycznego.
Jak zachować skwalen w oliwie
Zawartość skwalenu w oliwie zależy od kilku czynników: odmiany oliwek, momentu zbioru, metody tłoczenia i warunków przechowywania. Oliwy tłoczone na zimno, z oliwek zebranych we wczesnym stadium dojrzałości, zawierają zazwyczaj więcej skwalenu. Światło i ciepło przyspieszają degradację tego związku, dlatego prawidłowe przechowywanie oliwy — w ciemnej butelce, z dala od źródeł ciepła — jest kluczowe dla zachowania jej wartości odżywczych.
Warto też pamiętać, że smażenie w wysokich temperaturach redukuje zawartość skwalenu. Najlepszym sposobem na maksymalne wykorzystanie tego składnika jest stosowanie oliwy na surowo — do sałatek, dipów, jako finishing oil na gotowych daniach.
Toskańska oliwa extra virgin Tusca Mercato jest tłoczona na zimno z oliwek zebranych w optymalnym momencie — co oznacza maksymalną zawartość skwalenu i polifenoli. Zamów w naszym sklepie i czerp z naturalnej siły oliwy.